Saç ekimi cerrahisindeki en önemli parametrelerden biri donör bölgedir. Saç restorasyonu, esas olarak saç foliküllerinin yerinin değiştirilmesini içeren bir işlemdir. Başka bir deyişle saç ekimi, saç foliküllerinin saç bulunan bölgeden alınarak saçsız bölgeye nakledilmesi anlamına gelir.
Donör bölge ve bu bölgenin niteliği, işlemin sonucunda hayati bir rol oynar. Donör bölge olarak çoğunlukla ense bölgesi kullanılır. Saçlı derinin arka bölümündeki saçlar, nitelikleri ve özellikleri nedeniyle ilk tercihtir. Ancak bu bölgenin yetersiz olduğu veya ikinci ya da üçüncü saç ekimi nedeniyle yoğunluğun azaldığı durumlarda, vücut kılları ikincil donör bölge olarak kullanılabilir. Vücut kılından saç ekimi terimi bu yaklaşımı tanımlamak için kullanılır.
Saç restorasyonunda donör bölge çeşitli açılardan değerlendirilmelidir. Öncelikle ense ve şakak bölgelerindeki saç folikülleri, genetik özellikleri ve hormonal duyarlılığa dirençleri nedeniyle saç ekimi için en iyi seçenek olarak değerlendirilebilir. Bu foliküller, saçlı derinin üst bölümlerindeki saçlara benzer özelliklere sahiptir. Dolayısıyla ekim için en önemli donör kaynağıdır.
Temel amaç donör bölgenin yaklaşık üçte birinden alım yapmaktır. Ancak gerekirse donör bölgenin yarısına kadarı (%50) kullanılabilir. Yeterli donör örtücülüğünün korunması için kalan donör bölge muhafaza edilmelidir. Bu miktarlardan daha fazla saç folikülü alınırsa aşırı alım ve yamalı görünüm ortaya çıkabilir. Bu nedenle ikincil donör bölgeler kullanılmalıdır.
İkincil donör kaynakları arasında en sık sakal bölgesi, ardından göğüs bölgesi kullanılır. Seçilmiş durumlarda bacak, kasık ve koltuk altı kılları da kullanılabilir.
Sakal Foliküllerinin Donör Olarak Kullanılması
Ense bölgesinde yeterli saç folikülü yoksa doktorların ek folikül bulabileceği bir sonraki yer çene altındaki sakal bölgesidir. Sakal kıllarının alınması için en uygun donör alan, çene altı ve kulakların yanındaki yanak bölgeleridir. Çene altındaki kıllar önemli sinirlerden daha uzakta oldukları ve daha az görünür oldukları için alıma en uygun kıllardır. Daha fazla greft alınması gerekiyorsa kulakların yanındaki yanak bölgeleri de kullanılabilir.
Dudak çevresi, çene ve çene hattına doğru uzanan bölge konuşma, gülümseme ve yemek yeme sırasında oldukça hareketlidir. Bu bölgelerdeki kıl folikülleri alım için kullanılmamalıdır. Ayrıca bu alanların hareketliliğinin yüksek olması nedeniyle alım izleri daha yavaş iyileşebilir veya büyüyebilir. Folikül alımına bağlı sinir hasarından kaçınmaya da büyük özen gösterilmelidir. Kulakların yanındaki yanaklar gibi sinirlere yakın bölgelerdeki alım, bu tür işlemlerde deneyimli uzmanlar tarafından ince punch yardımıyla yapılmalıdır.
Sakal kıllarıyla ilgili en önemli özellik, saçlı derideki saçlardan daha kalın olmalarıdır. Sakal kılları genellikle kıvırcıktır. Bu nedenle görünür ön ve orta saçlı deri bölgelerinde kullanılmamalıdır. Sakal kılları yalnızca tepe ve tepenin arka bölümlerinde kullanılmalıdır. Ancak bu alanları kapatmak için yalnızca sakal greftleri yeterli olmayacaktır. Bunlar ense bölgesinden alınan saçlarla birleştirilmelidir. Sakal kıllarının hangi yoğunlukta kullanılacağı belirlenirken bu kıllarla saçlar arasındaki renk ve yapı farkları dikkate alınmalıdır [1]. Farkların çok belirgin olduğu durumlarda greftler, 2 saç teline 1 sakal kılı veya 3 saç teline 1 sakal kılı oranında ekilebilir.
Kalın ve kıvırcık yapıdaki sakal kılları, ekim sırasında belirli bir açı ve yön gerektirir. Tepe bölgesine doğru açı verilmeden yalnızca sakal kılları ekilirse doğal sonuç elde edilemez. Böyle bir durumda hasta, bu kılları yana yönlendirmek için wax veya saç spreyi gibi şekillendirici ürünler kullanmak zorunda kalabilir.
Sakal kıllarının büyüme hızı saçların büyüme hızına yakındır; bu da donör kaynak olarak kullanılmalarının avantajıdır. Sakal greftlerinin hayatta kalma oranları da saç foliküllerinin hayatta kalma oranlarına yakındır. Ancak bu foliküller, kalınlıkları ve büyük, hassas kıl soğanları nedeniyle travmalara daha duyarlı olabilir. Bu nedenle sakal greftleri saçlı deriye ekilirken DHI implanter kullanılması gerekir. Bu, greftin bir tüpün içindeyken saçlı deriye yerleştirilmesi anlamına gelir. Büyük ve hassas sakal greftleri pensetle tutulduğunda zarar görebilir.
İkincil Donör Kaynak Olarak Göğüs Kılları
Göğüs kılları, sakal kıllarından sonra ikincil donör seçeneklerinden biridir. Erkekler genellikle göğüs kıllarını en güçlü kıllar olarak görür. Oysa göğüs kılları vücudun en ince ve hassas kılları arasındadır. Kalınlıkları saçların neredeyse yarısı kadardır. Ayrıca çok yavaş büyüdükleri için uzman, göğüs bölgesinin donör bölge olarak uygun olup olmadığını ayrıntılı biçimde değerlendirmelidir.
Göğüs kılları ön bölge dışında, orta saçlı deri ve tepe bölgelerinde kullanılabilir. Göğüs bölgesinde yağ tabakasının üzerinde yumuşak bir deri tabakasının bulunması nedeniyle bu alım, saçlı derinin arkasından veya sakal bölgesinden yapılan alımdan çok daha karmaşıktır. Bu nedenle kıl alımı sırasında punch kullanılırken bu bölgenin sabitlenmesi zor olabilir. Sonuç olarak kılın, kıl soğanıyla birlikte alınması sorunlu hale gelebilir. Göğüs kılı alımı planlanırken her punch uygulamasında kılın ve kıl soğanının başarıyla alınacağı garanti edilemez. Örneğin 1.000 punch uygulamasından yalnızca 500 kullanılabilir greft elde edilebilir. Bu, göğüs kılı alımının dezavantajıdır.
Göğüs bölgesi kişinin her nefesiyle hareket eder. Bu nedenle alım izlerinin iyileşmesi, saçlı deri ve sakal donör bölgelerindeki izlere göre daha uzun sürebilir. Keloid oluşumuna yatkın hastalarda göğüs bölgesinde daha belirgin izler oluşabilir. Göğüs kıllarının ince olması nedeniyle yaklaşık 25 göğüs kılı, ense bölgesindeki 10 saç telinin verdiği hacmi verebilir. Göğüs kılları köklerde yoğunluğu ve dolgunluğu artırmak için kullanılabilir. Saçlar kadar uzun uzamadıkları için saçlı derinin bir bölümünü kapatmak amacıyla tek başlarına kullanılmamalıdır. Bu nedenle saçlarla karıştırılmalıdır.
Saç Ekiminde Başka Hangi Vücut Kılları Kullanılabilir?
Başka bir kişiden saç ekimi yapılması mümkün olmadığından, birincil ve ikincil donör bölgelerin yetersiz kaldığı durumlarda kullanılabilecek alternatif donör kaynakları vardır. Vücudun saç restorasyonu için donör olarak kullanılabilecek üç bölgesi daha bulunur. Bunlardan ilki bacak kıllarıdır. Göğüs kıllarına göre daha ince ve alınmaları daha zordur. Ancak seçilmiş bölgelerde saç yoğunluğunu artırmak için kullanılabilirler.
Kasık bölgesinin yüzey alanı oldukça sınırlıdır. Buradaki kıllar kalındır ve sakal kıllarına benzer. Ancak HPV, genital bölgede oldukça yaygındır. Bu virüsler deri altında gözle fark edilmeden bulunabilir ve doktor muayene sırasında bunu tespit edemeyebilir. Böyle durumlarda kasık kılları donör olarak kullanılırsa HPV enfeksiyonu saçlı deri bölgesine yayılacaktır. Kasık bölgesinde çalışmak teknik açıdan da zor olabilir. Bu nedenle genellikle kıl grefti ekiminde kullanılmaz.
Koltuk altı kılları diğer kıllara göre kıvırcık ve incedir. Bu nedenle bu bölgeden kıl almak zor olabilir. Ayrıca sinirlerin bulunması nedeniyle bölge anatomik açıdan önemlidir. Bu yüzden alım daha büyük özenle yapılmalıdır. Her koltuk altı folikülü bir ter bezine bağlıdır. Bu bölgeden kıl alınırsa alımın ardından bu bezlerin kıl yapısından mikroskop altında ayrılması gerekir. Bu durumda ekim için yalnızca kıl gövdesi ve folikül yapısı kullanılır. Bu ek işlemler nedeniyle uygulama daha fazla zaman alır ve yalnızca sınırlı miktarda kıl alınabilir.
Sonuç
“Vücut kıllarının saçlı deriye nakli, saçlı derideki donör kaynağın yetersiz olduğu yaygın kellik olgularında bir seçenek olarak önerilmiştir [2].” Bu ameliyatta farklı donör kaynaklar kullanılabildiği için işlem, yalnızca saçlı derinin arka bölümünün kullanıldığı uygulamalardan biraz farklı olacaktır. Saç restorasyonu işleminin maliyeti genellikle gereken greft sayısına ve kapatılacak alanın büyüklüğüne bağlıdır. Ancak göğüs ve diğer bölgelerden alımın karmaşıklığı nedeniyle maliyet, işlemin süresine göre de belirlenebilir.
Aşağıdaki tablo, donör bölgelerin uygulamaya yönelik bir karşılaştırmasını göstermektedir.
| Parametre | Saçlı Deri Donörü | Sakal Donörü | Göğüs Donörü |
|---|---|---|---|
| Kalınlık | Orta–kalın | En kalın | En ince |
| Alınabilirlik | ~95% | ~82–83% | ~55% |
| Hayatta kalma oranı | ~90–95% | ~85% | ~50% |
| Kalıcılık | ~%85 – potansiyel olarak ömür boyu | ~%80 – potansiyel olarak ömür boyu | ~%60 – potansiyel olarak ömür boyu |
| En uygun alıcı bölgeler | Ön, orta saçlı deri ve tepe | Tepe | Orta saçlı deri ve tepe |
Vücut ve sakaldan alınan donör kıllar, androgenetik alopesi tedavisinde kullanılabilecek başka bir seçenektir[3]. Ancak bu tür kılların renk, doku veya kalınlıklarını değiştirmediği dikkate alınmalıdır. Bu nedenle farklı donör kıl türlerinin ekimi için dikkatli planlama gerekir [3]. İstanbul Dr. Resul Yaman Saç Ekimi Kliniğinde donör planlaması, saçlı derideki donör rezervlerin korunması ve aşırı alımdan kaçınılması gözetilerek yapılır. Saçlı derideki donör rezervler yetersiz olduğunda, özellikle ileri saç kaybında veya daha önce ekim yapılmış durumlarda sakal ve vücut kılları kullanılabilir.
Vücut Kılından Saç Ekimi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Hangi vücut bölgeleri donör olarak kullanılabilir?
En yaygın ikincil donör kaynak sakal, ardından göğüstür. Seçilmiş durumlarda, saçlı derideki donör rezervler yetersizse bacak, kasık ve koltuk altı kılları da alınabilir.
Sakal kılları saçlı deriye ekim için uygun mudur?
Evet. Kalın sakal kılları, saçlı derideki donör yoğunluğun yetersiz olduğu durumlarda yararlı olabilir. Daha kalın yapıları, özellikle tepe bölgesinde ek görsel yoğunluk sağlayabilir. Ancak farklı dokuları nedeniyle greftlerin dikkatle dağıtılması gerekir.
Göğüs kılları saç restorasyonu ameliyatında kullanılabilir mi?
Evet. Göğüs kılları seçilmiş durumlarda destekleyici donör kaynak olarak kullanılabilir. Daha ince olmaları ve daha kısa büyüme döngüsüne sahip olmaları nedeniyle yoğunluğu desteklemek için kullanılırlar.
Vücut kılından saç ekimi ağrılı mıdır?
Vücuttan kıl alımı lokal anestezi altında yapılır. Bu nedenle ağrı beklenmez. Ancak göğüsten alım, derinin yumuşaklığı ve nefes alma sırasındaki hareketliliği nedeniyle daha zordur.
Vücut kılından saç ekimi doğal görünür mü?
Donör ve alıcı bölge doğru şekilde eşleştirilirse vücut kılları doğal görünümlü sonuç sağlayabilir. Farklı kalınlıkları ve büyüme özellikleri nedeniyle sakal ve göğüs kılları, özellikle orta saçlı deri ve tepe bölgelerinde saçlarla karıştırılarak kullanılmalıdır.
Vücut kılları ekimden sonra farklı kalmaya devam eder mi?
Evet. Vücut ve sakal kılları genellikle kökenlerine ait özellikleri korur. Dolayısıyla kalınlıkları, kıvrımları ve büyüme davranışları ekimden sonra saçlardan farklı kalır.
Vücut kılından saç ekimi herkese uygun mudur?
Hayır. Vücut kılından saç restorasyonuna uygunluk; donör yoğunluğu, kıl kalınlığı, büyüme döngüsü, cilt özellikleri, önceki işlemler ve alıcı bölgenin gereksinimleri gibi birçok etkene bağlıdır. Doktor, vücut kılı folikülü ekimine uygunluğu belirlemek için olası her donör bölgeyi değerlendirmelidir.
Kaynaklar
Gupta J, Chouhan K, Kumar A, Chandrasegaran A
.
A Comparative Study on the Rate of Anagen Effluvium
and Survival Rates of Scalp, Beard, and Chest Hair
in Hair Restoration Procedure of Scalp.
Journal of Cutaneous and Aesthetic Surgery.
2019;12(2):118–123.
doi:10.4103/JCAS.JCAS_49_18.
Mysore V.
Body Hair Transplantation: Case Report of Successful
Outcome.
Journal of Cutaneous and Aesthetic Surgery.
2013;6(2):113–116.
doi:10.4103/0974-2077.112676.
Poswal A.
Use of body and beard donor hair in surgical treatment
of androgenic alopecia.
Indian Journal of Plastic Surgery.
2013;46(1):117–120.
doi:10.4103/0970-0358.113728.
